Büyük an
Sistemi kurdunuz. Test ettiniz. Şimdi düğmeye basıp sistemin gerçek parayla işlem yapmasına izin vereceğiniz an geldi. Bu kontrol listesi hiçbir şeyin unutulmamasını sağlar.
Geçiş öncesi: altyapı
Borsa hesapları:
- Üretim ortamı için API anahtarı oluşturuldu (testnet değil)
- IP beyaz listesi yapılandırıldı
- İşlem için kullanılan anahtarlarda para çekme yetkisi kapalı
- Borsa hesaplarında 2FA açık
- Hesaba yeterli fon yatırıldı
Sunucu:
- Üretim sunucusu hazırlandı
- Sistem izleme kuruldu
- Loglar için yeterli disk alanı var
- Çökme durumunda otomatik yeniden başlatma yapılandırıldı
- Güvenlik duvarı kuralları tanımlandı
Ağ:
- Statik IP veya dinamik DNS yapılandırıldı
- Kritikse yedek internet bağlantısı
- Güvenli erişim için VPN
Geçiş öncesi: sistem
Yapılandırma:
- Tüm parametreler üretim değerlerine ayarlandı
- Risk limitleri yapılandırıldı ve doğrulandı
- Demo modu KAPALI
- Log seviyesi uygun
- Borsa endpoint'leri doğru (testnet değil)
Veritabanı:
- Üretim veritabanı hazırlandı
- Yedeklemeler zamanlandı
- Bağlantı havuzu (connection pooling) yapılandırıldı
- Geçmiş veriler yüklendi
Kuyruklar:
- Redis, kalıcılık (persistence) açık olarak çalışıyor
- Kuyruk adları üretim ortamına göre ayarlandı
- Dead letter kuyrukları yapılandırıldı
Geçiş öncesi: izleme
Alarm yapılandırması:
- Hata oranı eşikleri belirlendi
- Pozisyon uyuşmazlığı tespiti
- Sistem sağlık kontrolleri
- Bildirim kanalları doğrulandı (test mesajı gönderin)
Paneller:
- Gerçek zamanlı PnL görünüyor
- Pozisyon durumu görünüyor
- Sistem sağlık metrikleri görünüyor
- Log erişimi çalışıyor
Nöbetçi ekip:
- Eskalasyon için irtibat kişileri belirlendi
- Telefon numaraları doğrulandı
- Yedek irtibat kişileri hazır
Geçiş öncesi: operasyon
Dokümantasyon:
- Sistem mimarisi belgelendi
- Kurtarma prosedürleri yazıldı
- İletişim bilgileri derlendi
- Sık karşılaşılan sorunlar ve çözümleri listelendi
Acil durdurma (kill switch):
- Acil durdurma test edildi
- Birden fazla kişi nasıl kullanılacağını biliyor
- Gerekirse mobilden de çalışıyor
Runbook'lar:
- Başlatma prosedürü belgelendi
- Kapatma prosedürü belgelendi
- Sık görülen sorunların çözümü belgelendi
Geçiş günü: doğrulama
İşlem yapmayı etkinleştirmeden önce:
- Borsa bağlantısını doğrulayın (bakiye sorgusu yapın)
- Veri akışlarının çalıştığını doğrulayın (zaman damgalarını kontrol edin)
- Veritabanına yazmanın çalıştığını doğrulayın
- Bildirimlerin çalıştığını doğrulayın
- Pozisyon takibinin doğru durumu gösterdiğini doğrulayın
- Acil durdurmaya erişilebildiğini doğrulayın
Geçiş günü: kademeli devreye alma
Sıfırdan bir anda tam kapasiteye çıkmayın.
1. saat: Tek bir avantajı (edge) minimum büyüklükle devreye alın 1. gün: Her işlemi elle takip edin 1. hafta: Avantajları kademeli olarak ekleyin, büyüklükleri artırın 1. ay: Sistemin tamamı devrede, yakın takip
Geçiş günü: nelere dikkat etmelisiniz?
İlk işlem:
- Sinyal doğru üretildi mi?
- Emir başarıyla iletildi mi?
- Gerçekleşme fiyatı beklendiği gibi mi?
- Pozisyon takibi güncellendi mi?
- Bildirim gönderildi mi?
İlk saat:
- Hata oranı kabul edilebilir düzeyde mi?
- Gecikme sınırlar içinde mi?
- Sistem beklendiği gibi davranıyor mu?
Geçiş sonrası: hemen yapılacaklar
1. saat kontrol listesi:
- Gerçekleşen tüm işlemleri gözden geçirin
- Pozisyonların borsadakilerle eşleştiğini doğrulayın
- Loglarda hata olup olmadığını kontrol edin
- İzlemenin çalıştığını onaylayın
1. gün kontrol listesi:
- Kapsamlı işlem incelemesi
- PnL hesaplamasının doğrulanması
- Sistem kararlılığının değerlendirilmesi
- Sorunlu parametreleri ayarlayın
Geçiş sonrası: 1. hafta
- Günlük işlem incelemeleri
- Beklentilere kıyasla performans
- Hataların tespiti ve düzeltilmesi
- Gerekirse parametrelerde ince ayar
- Güveni/büyüklüğü kademeli olarak artırmak
Acil durum prosedürleri
Bunları, ihtiyaç duymadan önce bilin:
Borsaya erişilemiyor:
- Borsanın durum sayfasını kontrol edin
- Ağ bağlantısını doğrulayın
- Sorun uzun sürerse manuel müdahaleyi değerlendirin
Pozisyon uyuşmazlığı:
- Borsadaki duruma güvenin
- Yerel durumu borsayla mutabık hâle getirin
- Nedenini araştırın
Beklenmedik büyük zarar:
- Derhal acil durdurmayı devreye alın
- Gerçekte açık olan pozisyonları doğrulayın
- Yeniden başlatmadan önce nedenini araştırın
Çıkarım
Canlıya geçmek tek seferlik bir olay değil, bir süreçtir. Yöntemli doğrulama, pahalıya patlayacak hataları önler.
Adım atlama dürtüsüne direnin. Başınızı yakan, her zaman atladığınız adım olur.
Sıradaki ders: kritik ilk 30 günde neleri izlemelisiniz?