TARGETHIT!

Diğer

Topluluk

Tema

Dil

Algoritmik işlem okulu/Risk/Pozisyon büyüklüğü: en önemli işlem kararı
Risk12 dk okuma

Pozisyon büyüklüğü: en önemli işlem kararı

Ne kadar oynadığınız, neye oynadığınızdan neden daha önemlidir?

Vereceğiniz en önemli karar

İşte trading'e bakışınızı değiştirecek bir soru: Tura gelme olasılığı %55 olan bir madeni paranız olsa, her atışta kasanızın ne kadarını oynamanız gerekirdi?

Çoğu trader takıntılı bir şekilde daha iyi sinyaller bulmaya odaklanır: kazanma oranına eklenecek o fazladan %1, o kusursuz gösterge kombinasyonu. Ama matematik rahatsız edici bir gerçeği ortaya koyuyor: pozisyon büyüklüğü belirleme, nihai sonuçlarınızı sinyal kalitenizden daha fazla etkiler.

Optimal pozisyon büyüklüğüyle uygulanan vasat bir strateji, kötü pozisyon büyüklüğüyle uygulanan mükemmel bir stratejiyi geride bırakır. Her seferinde. Yeterince işlem yapıldığında aradaki fark kapatılamayacak kadar açılır.

İflas sorunu

Ne kadar oynamanız gerektiğine geçmeden önce, bunun neden bu kadar önemli olduğunu anlayalım. İki trader düşünün:

Trader A, kazanma oranı %60 olan bir stratejiyle işlem yapıyor ve her işlemde hesabının %25'ini riske ediyor.

Trader B, kazanma oranı %55 olan bir stratejiyle işlem yapıyor ve her işlemde hesabının %5'ini riske ediyor.

Kim kazanır?

Simülasyonu bin kez çalıştırın. Trader B hayatta kalır ve bileşik getiriyle büyür. Trader A hesabını patlatır. Üstün strateji kaybeder, çünkü pozisyon büyüklüğü intihar niteliğindeydi.

Buna iflas riski denir: avantajınız (edge) işini yapma fırsatı bulamadan bir zarar serisinin hesabınızı silip süpürme olasılığı. Pozisyon büyüklükleri büyük olduğunda, pozitif beklentili bir sistem bile sizi oyundan atacak kadar çok ardışık zarar yaşayabilir.

Matematik acımasızdır: işlem başına %25 risk alırsanız, hesabınızın %68'ini kaybetmeniz için yalnızca 4 ardışık zarar yeter. %5 risk alırsanız aynı 4 zarar size yalnızca %19'a mal olur.

Kelly Kriteri

1956'da Bell Labs araştırmacısı John Kelly, optimal bahis problemini çözdü. Kelly Kriteri, uzun vadeli büyümeyi maksimize eden, matematiksel olarak optimal bahis büyüklüğünü verir:

Kelly % = (Kazanma oranı × Ortalama kazanç / Ortalama zarar) - (1 - Kazanma oranı)
         ÷ (Ortalama kazanç / Ortalama zarar)

Ya da kazançlar ve zararlar eşit büyüklükteyse, sadeleştirilmiş hâliyle:

Kelly % = (2 × Kazanma oranı) - 1

Kazanma oranı %55 olan, kazanç ve zararın eşit olduğu yazı tura örneğimiz için:

  • Kelly % = (2 × 0.55) - 1 = 0.10 = %10

Yani tam olarak %10'luk bahis, uzun vadeli büyümeyi maksimize eder. Daha fazlasını oynarsanız iflas riskine girersiniz. Daha azını oynarsanız kazanabileceğiniz parayı kaçırırsınız.

Tam Kelly neden tehlikelidir?

Ders kitaplarının pek vurgulamadığı nokta şu: Tam Kelly teoride optimaldir ama pratikte deliliktir. Avantajınızı tam olarak bildiğinizi varsayar; oysa asla bilemezsiniz. Avantajınızın sabit olduğunu varsayar; oysa asla sabit değildir. Üstelik çoğu insanın dayanamayacağı, mide bulandırıcı düşüşler (drawdown) üretir.

Tam Kelly büyüklüğünde işlem yaptığınızda düzenli olarak %50'lik düşüşler bekleyin. Bu, matematiksel olarak normaldir. “Doğru oynadığınızı” bilerek hesabınızın yarısının eriyip gittiğini izlemeye dayanabilir misiniz?

Çoğu trader dayanamaz. Dayanamadığında da matematiksel avantajı yok eden duygusal kararlar verir.

Yarım Kelly çözümü

Profesyonel kumarbazlar ve quant trader'lar neredeyse istisnasız yarım Kelly, hatta çeyrek Kelly kullanır. Teorik büyümenin bir kısmından vazgeçersiniz; karşılığında iflas riskiniz çarpıcı biçimde azalır ve özsermaye eğrileriniz çok daha pürüzsüz olur.

Kelly kesriBüyüme hızıMaksimum düşüşİflas riski
Tam Kelly%100%50+~%0,1
Yarım Kelly%75%25~%0,001
Çeyrek Kelly%50%12İhmal edilebilir

Yarım Kelly, acının küçük bir kısmıyla büyümenin %75'ini sağlar. Kazanma oranı %55 olan, kazanç ve zararın eşit olduğu bir sistemde bu, %10 yerine %5 oynamak demektir.

Volatilite ayarı

Kripto işleri tam da burada karmaşıklaştırır. Bitcoin'de %5'lik bir pozisyon bir günde %10 hareket edebilir. Bir altcoinde %5'lik bir pozisyon %50 hareket edebilir.

Pozisyon büyüklüğünü volatiliteye göre ayarlamanız gerekir. Bu kavrama volatilite normalizasyonu denir: varlığın volatilitesi ne olursa olsun, her işlemin dolar cinsinden yaklaşık aynı riski taşımasını istersiniz.

Pozisyon büyüklüğü = (İşlem başına risk) / (Varlık volatilitesi × Fiyat)

Hesabınızın %1'ini riske etmeye hazırsanız ve Bitcoin'in günlük aralığı %3 ise, pozisyonunuz hesabın %33'ü olabilir. Ama SOL'un günlük aralığı %8 ise, eşdeğer risk için pozisyonunuz yalnızca %12,5 olmalıdır.

Profesyonel trader'ların pozisyon büyüklüklerinden değil de “risk birimlerinden” söz etmesinin nedeni budur.

Pratik pozisyon büyüklüğü formülü

TargetHit'te kullandığımız formül şu:

Pozisyon büyüklüğü = (Hesap özsermayesi × Risk %) / (Giriş fiyatı × Stop mesafesi %)

Örnek:

  • Hesap: US$ 10,000
  • İşlem başına risk: %1
  • Giriş: US$ 100,000 BTC
  • Stop: girişin %2 altında

Pozisyon Büyüklüğü = (US$ 10,000 × 0.01) / (US$ 100,000 × 0.02) = US$ 100 / US$ 2,000 = 0.05 BTC (US$ 5,000 değerinde, yani %50'lik pozisyon)

Böylece varlık ya da stop mesafesi ne olursa olsun, bu işlemdeki maksimum zararınız US$ 100 (hesabın %1'i) olur.

Güven düzeyine göre ölçeklendirme

Her sinyal aynı değerde değildir. Bazılarının istatistiksel dayanağı diğerlerinden daha güçlüdür. Bazıları daha elverişli piyasa koşullarında ortaya çıkar. Gelişmiş bir pozisyon büyüklüğü belirleme yöntemi bunu hesaba katar.

Sinyal güven düzeyiPozisyon çarpanı
Maksimum1.5× baz büyüklük
Yüksek1.0× baz büyüklük
Orta0.5× baz büyüklük
Düşük0.25× baz büyüklük

Güven düzeyi yüksek sinyallerimiz olduğunda (birden fazla avantajın aynı yönü göstermesi, elverişli piyasa rejimi, geniş tarihsel örneklem) büyüklüğü artırırız. Sinyaller sınırdaysa büyüklüğü küçültürüz.

Kilit nokta şu: güven düzeyine göre ölçeklendirmeniz içgüdüye değil, ölçülebilir kriterlere dayanmalıdır. “Yüksek güven” sadece “bunu gerçekten beğendim” anlamına geliyorsa, sisteme yeniden öznel yargıyı sokmuş ve avantajınızı yok etmiş olursunuz.

Korelasyon tuzağı

Birden fazla pozisyon taşıdığınızda pozisyon büyüklüğü belirleme daha karmaşık hâle gelir. Hepsi birbiriyle korelasyonluysa, %2 riskli beş işlem toplamda %10 risk anlamına gelmez.

Kriptoda varlıkların çoğu piyasa stresi dönemlerinde birlikte hareket eder. BTC, ETH ve SOL'dan oluşan o güzelim portföy mü? Piyasa çöktüğünde hepsi birlikte çöker. “Çeşitlendirilmiş” %6'lık maruziyetiniz, tek bir risk faktörüne karşı %6'lık bir maruziyete dönüşür.

Portföy düzeyindeki riski sonraki derste ele alacağız; ama buradaki temel fikir şu: pozisyon büyüklüğünü tek tek pozisyonlara göre değil, korelasyonlu toplam maruziyetinize göre belirleyin.

Yaygın pozisyon büyüklüğü hataları

Hata 1: Sabit pozisyon büyüklükleri. Hesap büyüklüğü ne olursa olsun hep aynı dolar tutarını oynamak, hesap büyüdüğünde gereğinden az, zararlardan sonra ise gereğinden fazla oynadığınız anlamına gelir.

Hata 2: Volatiliteyi göz ardı etmek. BTC'de %10'luk bir pozisyon ile küçük piyasa değerli bir altcoinde %10'luk bir pozisyonun risk profilleri birbirinden çok farklıdır.

Hata 3: İntikam amaçlı büyütme. Zararlardan sonra kaybı “geri çıkarmak” için büyüklüğü artırmak, iflasa giden en kısa yoldur. Zararlardan sonra hesabınız küçüldükçe pozisyon büyüklüğünüz de küçülmelidir.

Hata 4: Çok hızlı ölçeklendirmek. Hesabınız %50 mi arttı? Harika! Ama pozisyon büyüklüklerinizi hemen 1.5× artırmayın. Sisteme, kazançların gerçek olduğunu kanıtlaması için zaman tanıyın.

Uygulama: temkinli başlayın

Rahatsız edici gerçek şu: muhtemelen kazanma oranınızı ve kâr faktörünüzü kesin olarak bilmiyorsunuz. Elinizde tahminler var. Bu tahminler de belirsizlik içerir.

Belirsizlik varken daha küçük oynayın. Sandığınızdan çok daha küçük.

İşlem başına %0,5 riskle başlayın. %2 değil, %1 değil. Yüzde yarım. Aylarca bu şekilde işlem yapın. Her şeyi kayıt altına alın. Elinizde gerçek veri olduğunda ayarlama yapabilirsiniz.

Twitter'da herkes 100x kazançlar paylaşırken bu, acı verecek kadar yavaş gelir. Ama o paylaşımları yapanlar ya şanslıydı (sürdürülemez) ya da yalan söylüyor (yaygın). Onlarca yıl ayakta kalan trader'lar, pozisyon büyüklüğüne ilk günden saygı gösterenlerdir.

Çıkarım

Pozisyon büyüklüğü belirleme, trading matematiğinin hayatta kalma psikolojisiyle buluştuğu noktadır. Bunu yanlış yaparsanız hiçbir strateji sizi kurtaramaz. Doğru yaparsanız vasat stratejiler bile kârlı hâle gelir.

Daha iyi bir giriş sinyali aramaya bir saat daha harcamadan önce kendinize sorun: pozisyon büyüklüğünüz gerçekten optimal mi? Bu sorunun cevabı, getirinizi herhangi bir göstergenin etkileyebileceğinden çok daha fazla etkiler.

Sonraki derste, optimal büyüklük bile düşüşlere yol açtığında neler olduğunu ve bu düşüşlerden nasıl sağ çıkılacağını ele alacağız.