Avantajdan (edge) uygulamaya
Doğrulanmış avantajlarınız var. Pozisyon büyüklüğü belirleme kurallarınız var. Risk bütçeleriniz var. Şimdi her sistematik trader'ın er geç karşılaştığı soru geliyor: Bu kuralları, siz uyurken işlem yapan bir koda nasıl dönüştürürsünüz?
Bu ders, bir trading botunun mimarisini parçalarına ayırıyor: Belirli bir kodu değil, tek bir satır yazmadan önce anlamanız gereken kavramsal yapı taşlarını.
Dört temel bileşen
Karmaşıklığı ne olursa olsun her trading botunun şu dört bileşene ihtiyacı vardır:
1. Veri alma - Piyasa verisini sisteminize almak. Fiyat akışları, emir defteri verileri ve avantajlarınızın gerektirdiği her türlü alternatif veri bu kapsama girer.
2. Sinyal üretimi - Ne zaman işlem yapılacağına karar veren mantık. Avantajlarınız burada, gelen veriyi işleyip işlem kararları üreten kod olarak yer alır.
3. Emir iletimi - Sinyalleri borsaya iletilen emirlere dönüştürmek. Pozisyon büyüklüğü belirleme, emir tipi seçimi ve borsa yanıtlarının işlenmesi bu kapsama girer.
4. Durum yönetimi - Pozisyonları, beklemedeki emirleri ve sistem sağlığını takip etmek. Botunuzun neye sahip olduğunu ve neyi borçlu olduğunu gösteren doğruluk kaynağıdır.
Veri alma mimarisi
Veri iki türde gelir: geçmiş ve gerçek zamanlı.
Geçmiş veri, backtest (geçmiş veride test) yapmak ve geriye dönük bir bakış periyodu (lookback) gerektiren göstergeleri hesaplamak için kullanılır. Bu veriyi genellikle dosyalarda (Parquet, CSV) ya da veritabanlarında (PostgreSQL, MongoDB) saklarsınız.
Gerçek zamanlı veri, işlem yaparken kesintisiz olarak akar. Genellikle borsalara açılan WebSocket bağlantıları üzerinden gelir.
Önerdiğimiz mimari kalıp şu: Borsanın WebSocket akışı bir mesaj kuyruğuna (Redis) girer; bu kuyruk da hem sinyal üretimi için bir veri işleyiciyi hem de kalıcılık için geçmiş veri deposunu besler. Mesaj kuyruğu, verinin gelişini işlenmesinden ayırır: Sinyal üreteciniz yavaşsa mesajlar kaybolmak yerine tamponda birikir.
Sinyal üretimi mimarisi
Avantajlarınızın koda dönüştüğü yer burasıdır. Sinyal üreteci veriyi alır ve işlem kararları üretir.
Tek iş parçacıklı yaklaşım: Veriyi ardışık olarak işleyin. Uygulaması ve hata ayıklaması kolaydır. Sinyalleriniz aşırı hız gerektirmiyorsa sorunsuz çalışır.
Olay güdümlü yaklaşım: Piyasa olaylarına tepki verin (yeni mum, fiyat eşiği, gösterge tetiklenmesi). Daha karmaşıktır ama birden fazla avantajı verimli şekilde yönetir.
Zamanlanmış yaklaşım: Sabit aralıklarla çalıştırın (her dakika, her 5 dakikada bir). Öngörülebilirdir ve izlemesi kolaydır.
Sinyal üretimi ile emir iletimi arasında gevşek bağlılık (loose coupling) kurmanızı şiddetle öneriyoruz. Emir iletimindeki bir hata sinyal üretmenizi engellememeli; tersi de geçerlidir.
Emir iletimi mimarisi
Bu bileşen borsalarla iletişim kurar. Gerçek para kaybettiren hataların çoğu burada ortaya çıkar.
Emirler şu durumlardan geçer: beklemede, gönderildi, kısmen gerçekleşti, gerçekleşti, iptal edildi. Emir iletim motorunuz bu durumları izlemeli ve aralarındaki geçişleri yönetmelidir.
Kritik: Hata almadınız diye bir emrin başarılı olduğunu asla varsaymayın. Gerçekleşmeleri her zaman bağımsız olarak doğrulayın.
Durum yönetimi mimarisi
Durum yönetimi, işin göz alıcı olmayan ama felaketleri önleyen kısmıdır.
Hangi durumlar izlenmeli: Mevcut pozisyonlar, açık emirler, hesap bakiyeleri, sistem sağlığı.
Doğruluk kaynağı: Yerel durumunuz er geç borsadaki durumdan sapacaktır. Periyodik senkronizasyonla güncellenen bir yerel durum öneriyoruz: Açılışta, hatalardan sonra ve planlı aralıklarla mutabakat yapın.
Kalıcılık: Durumunuz yeniden başlatmalardan sağ çıkmalıdır. Kritik durum bilgisi için bir veritabanı kullanın.
Temel mimari ilkeler
1. Sorumlulukların ayrılması - Her bileşen tek bir iş yapar.
2. Hata izolasyonu - Bir bileşendeki arızalar zincirleme olarak diğerlerine yayılmaz.
3. Gözlemlenebilirlik - Her bileşen yaptığı her şeyi loglar.
4. Kademeli işlev kaybı (graceful degradation) - İşler ters gittiğinde sistem güvenli bir duruma geçmelidir.
5. Kod yerine yapılandırma - Avantaj parametreleri, pozisyon büyüklükleri ve risk limitleri kodu değiştirmeden ayarlanabilmelidir.
Yaygın mimari hatalar
Hata 1: Monolitik tasarım - Her şey tek bir script içinde. Bir şey bozulduğunda her şey bozulur.
Hata 2: Kalıcılık yok - Durum yalnızca bellekte tutulur. Yeniden başlatma, pozisyonlara dair tüm bilgiyi siler.
Hata 3: Her şeyin senkron olması - Her borsa çağrısını beklemek diğer her şeyi kilitler.
Hata 4: Yerel duruma güvenmek - Pozisyon takibinizin her zaman doğru olduğunu varsaymak.
Hata 5: Acil durdurma (kill switch) yok - İşlemleri anında durdurmanın hiçbir yolu yok.
Çıkarım
Bir trading botu kurmak yalnızca stratejinizi koda dökmekten ibaret değildir. Arızalarla başa çıkabilen, durumu doğru tutan ve güvenilir şekilde işlem yapan dayanıklı bir sistem tasarlamak demektir.
Bugün verdiğiniz mimari kararlar, ileride gece 3'te kaç acil durumla uğraşacağınızı belirleyecek.